Dokument referencyjny · wersja 1.0 · 11 sierpnia 2026
Metodyka Duratio
Pełny opis tego, jak kalkulator dochodzi do wyniku, razem z tym, czego nie robi i skąd bierze się każda liczba. Publikujemy to, bo wynik bez opisu metody jest w tej dziedzinie bezwartościowy.
Punkt wyjścia: dla wózków nie ma normy
Urząd Dozoru Technicznego udostępnia darmowe arkusze obliczeniowe resursu dla wciągników, suwnic, żurawi i dźwigów. Dla wózków jezdniowych podnośnikowych takiego arkusza nie ma. Nie ma też normy, która wprost opisywałaby wyznaczanie resursu wózka.
To nie jest szczegół. To znaczy, że każdy wynik, jaki ktokolwiek Ci poda dla wózka, czy to my, czy konkurent, czy firma serwisowa, jest oszacowaniem inżynierskim. Różnica polega wyłącznie na tym, czy zostanie to powiedziane.
Spotykaną praktyką jest podpieranie się normami dźwignicowymi, najczęściej FEM 9.511 i ISO 4301. Dotyczą one dźwignic i klasyfikują mechanizmy pracy urządzeń o innej charakterystyce obciążeń. Wyniku uzyskanego tą drogą nie da się rzetelnie opisać jako „obliczenia zgodnego z normą" dla wózka, bo ta norma wózka nie obejmuje. Nasz kalkulator ich nie używa.
Kalkulator Duratio opisuje swój wynik jako wyznaczenie własne na podstawie §7 ust. 5 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176, czyli przepisu, który tę sytuację przewiduje wprost. To jedyna uczciwa kwalifikacja prawna takiego wyniku.
Wzory
R = Rx · A
Tkor = (T + Ts) · F1
S = Tkor · 100 / R
- Rx: resurs bazowy w motogodzinach: wartość producenta albo, w jej braku, wartość z tabeli kategorii intensywności
- A: współczynnik warunków pracy, od 0,6 do 1,0
- T: wskazanie licznika, Ts: wskazanie licznika poprzedniego, jeśli był wymieniany
- F1: współczynnik niepewności rejestracji przebiegu eksploatacji, od 1,0 do 1,5
- S: stopień wykorzystania resursu w procentach
Gdy producent podał resurs w dokumentacji, Rx to jego wartość i współczynnik A nie jest stosowany, bo wartość producenta ma pierwszeństwo i nie koryguje się jej w dół ani w górę.
Klasyfikacja intensywności, kategorie R1 do R6
Urządzenie trafia do jednej z sześciu kategorii na przecięciu dwóch parametrów: średniej liczby cykli podnoszenia przypadających na motogodzinę i średniego wykorzystania udźwigu nominalnego.
| Cykle na 1 mth | do 25% udźwigu | do 50% udźwigu | do 100% udźwigu |
|---|---|---|---|
| do 10 | R1 | R2 | R3 |
| 11 do 30 | R2 | R4 | R5 |
| powyżej 30 | R3 | R5 | R6 |
Wartości bazowe resursu Rx [mth]
Dobór kolumny zależy od tego, czy istnieje udokumentowana pełna historia serwisowa urządzenia z terminowymi przeglądami.
| Kategoria | Pełna dokumentacja | Brak lub niepełna |
|---|---|---|
| R1 | 40 000 | 25 000 |
| R2 | 35 000 | 20 000 |
| R3 | 30 000 | 15 000 |
| R4 | 24 000 | 12 000 |
| R5 | 20 000 | 10 000 |
| R6 | 15 000 | 8 000 |
Te dwie tabele są nasze. Nie pochodzą z dokumentu UDT ani z normy. To oszacowanie oparte na praktyce serwisowej i typowej trwałości podzespołów wózków w tych przedziałach intensywności. Jeśli masz dane, które je podważają, napisz. Zmiana wartości będzie odnotowana w historii wersji tego dokumentu, a nie wprowadzona po cichu.
Współczynnik warunków pracy A
| Warunki | A |
|---|---|
| normalne, hala lub magazyn zamknięty | 1,0 |
| na zewnątrz przez połowę czasu pracy | 0,9 |
| praca na zewnątrz | 0,8 |
| duże zapylenie, wilgotność, chłodnia | 0,7 |
| ekstremalne, wysokie temperatury lub substancje żrące | 0,6 |
Również oszacowanie własne. Skala odzwierciedla wpływ środowiska na tempo zużycia układów hydraulicznych, łożyskowania masztu i podzespołów elektrycznych.
Współczynnik niepewności F1, jedyny element z dokumentu urzędowego
Wartości F1 pochodzą wprost z Wytycznych UDT dotyczących eksploatacji UTB, wydanie 3 z 9 lutego 2022 r., str. 49 do 51. Są cytowane bez zmian.
| Sposób ustalenia przebiegu eksploatacji | F1 |
|---|---|
| rejestracja przyrządami | 1,0 |
| dziennik konserwacji z licznikami | 1,0 |
| na podstawie procesu technologicznego | 1,1 |
| na podstawie informacji o produkcji | 1,2 |
| informacje niekompletne | 1,3 |
| brak informacji o historii urządzenia | 1,5 |
F1 mnoży zużycie, nie resurs. Konsekwencja jest praktyczna i dotkliwa: te same 12 000 motogodzin liczy się jako 12 000 przy rzetelnej rejestracji i jako 18 000 przy jej braku. Przy typowym rocznym przebiegu 1800 mth to różnica ponad trzech lat dopuszczalnej eksploatacji, wynikająca wyłącznie z braku zapisu, nie z gorszego stanu urządzenia.
Progi i wnioski
| S | Status | Co z tego wynika |
|---|---|---|
| < 80% | resurs nie przekroczony | eksploatacja bez dodatkowych czynności wynikających z resursu |
| 80 do 100% | zbliża się wyczerpanie | zaplanować ocenę stanu technicznego z wyprzedzeniem, nie czekać na przekroczenie |
| ≥ 100% | resurs wyczerpany | ocena stanu technicznego, następnie badanie doraźne eksploatacyjne (§17 ust. 2 pkt 4) |
Niezależnie od S: przy ponad 10 latach eksploatacji zalecana jest ocena stanu technicznego, reguła ze str. 66 Wytycznych UDT wyd. 3, odnosząca się do wózków. Kalkulator oznacza takie urządzenia osobno.
Czego ta metoda nie robi
Lista jest tu celowo, w widocznym miejscu. Narzędzie, które nie mówi, gdzie się kończy, jest groźniejsze od takiego, które liczy gorzej.
- Nie prowadzi obliczeń osobno dla mechanizmów. Wytyczne UDT przy urządzeniach intensywnie eksploatowanych oczekują odrębnego rozpatrzenia mechanizmu podnoszenia, jazdy i układu hydraulicznego. Kalkulator traktuje urządzenie jako całość.
- Nie uwzględnia zdarzeń nietypowych. Przeciążenia, kolizje, praca z uszkodzonym osprzętem. To wszystko skraca realny resurs, a nie wchodzi do wzoru.
- Nie zastępuje oględzin. Stan masztu, łańcuchów, widłów i ram nośnych ocenia się wzrokowo i pomiarowo, nie z licznika.
- Nie zna historii Twojego urządzenia. Liczy z tego, co wpiszesz. Zaniżona liczba cykli albo optymistyczna ocena warunków dają wynik zbyt korzystny, a odpowiedzialność za dane wejściowe leży po stronie eksploatującego.
- Nie jest oceną stanu technicznego w rozumieniu przepisów, ani jej częścią. Ocenę wykonuje się osobno.
- Nie liczy zużycia narastająco. Podaje migawkę na dzień obliczenia. Obowiązek z §7 ust. 2 dotyczy zapisu ciągłego przez cały okres eksploatacji. To zadanie dla rejestru, nie dla kalkulatora.
Podstawa prawna
| Akt | Jednostka | Czego dotyczy |
|---|---|---|
| Rozporządzenie MPiT z 30.10.2018 (Dz.U. 2018 poz. 2176) | §2 pkt 6 | definicja resursu |
| tamże | §7 ust. 2 do 5 | rejestracja przebiegu, przedkładanie dokumentacji, wyznaczenie własne |
| tamże | §9 ust. 1 pkt 5 lit. d | stan licznika w dzienniku konserwacji |
| tamże | §17 ust. 2 pkt 4 | badanie doraźne eksploatacyjne po ocenie stanu technicznego |
| tamże | zał. nr 1 i 2 | formy dozoru i terminy badań |
| Ustawa o dozorze technicznym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1194) | art. 17, 18, 63 | uzgadnianie napraw, wstrzymanie eksploatacji, sankcje |
| Wytyczne UDT dot. eksploatacji UTB, wyd. 3 z 09.02.2022 | str. 49 do 51 | współczynniki niepewności F1 |
| tamże | str. 66 | reguła 10 lat dla wózków |
| tamże | str. 71 | moment przedłożenia dokumentacji |
Historia wersji
| Wersja | Data | Zmiana |
|---|---|---|
| 1.0 | 11.08.2026 | pierwsza publikacja |
Każda zmiana wartości w tabelach będzie tu odnotowana wraz z uzasadnieniem. Wyniki obliczone wcześniejszą wersją pozostają opisane tą wersją, dlatego wydruk z kalkulatora zawiera datę sporządzenia.
Duratio nie jest certyfikowane ani autoryzowane przez Urząd Dozoru Technicznego. Żadne narzędzie na rynku nie jest, bo UDT nie prowadzi takiej certyfikacji. Ta metodyka jest opracowaniem autorskim i nie stanowi wykładni przepisów ani stanowiska Urzędu.